تبلیغات
تاریخی - طاهریان

طاهریان:

طاهر بنیانگذار سلسله طاهریان بود او با شكست سپاه علی بن ماهان سردار امین توانست بغداد راتصرف كند و مامون را به خلافت برساند .او در خراسان به عنوان امیر دو سال برای مامون خدمت كرد وبعد اعلام استقلال كرد.

طاهریان هرچند نتوانستند خود حكومت بزرگی را تشكیل دهند اما ایران را از زیر دستان اعراب بعد از دویست سال رها كردند و موجب به وجود آمدن دیگر سلسله های ایرانی شدند .

 از حاكمان دیگر طاهریان افراد زیر را می توان نام برد:

علی بن طاهر (چند ماه) طلحه بن طاهر(6سال) عبدالله طاهر (7سال) طاهربن عبدالله(18سال) محمدبن طاهر (11سال).

 

 

گسترهٔ فرمانروایی طاهریان

طاهریان‌ اولین حکومت مستقل ایران‌ بعد از حملهٔ اعراب‌ بودند.

در اوایل قرن سوم، طاهر بن حسین، یکی از سرداران مأمون عباسی از طرف او امیر خراسان شد و بدلیل آن که عدم اطاعت خود را از مأمون اعلام کرد، اولین حکومت مستقل ایرانی بعد از اسلام در ایران تشکیل شد و حکومت او به طاهریان معروف شد. در زمان طاهریان نیشابور به پایتختی برگزیده شد.

طاهریان در جنگ با خوارج در شرق ایران به پیروزی دست یافتند و سرزمینهای دیگری مانند سیستان و قسمتی از ماوراءالنهر را به تصرف در آوردند و نظم و امنیت را در مرزها بر قرار کردند. گفته می‌شود که در زمان حکومت طاهریان، به جهت اهمیت دادن آنان به کشاورزی و عمران و آبادی، کشاورزان به آسودگی زندگی می‌کردند.

در زمان طاهریان قیامهای بابک و مازیار که به ترتیب در اذربایجان و طبرستان(مازندران)رخ داد باعث شد که انها از توجه به شرق ایران باز دارد.به همین دلیل خوارج دست به شورش زدند.اخرین امیر طاهری محمدبن طاهرنیز فردی مقتدر نبود.در نتیجه حکومت طاهریان رو به ضعف نهاد و سرانجام در میانه‌های سده سوم هجری به دست یعقوب لیث سرنگون شد.

اصل و ‌نسب طاهریان:

برخی آنها را از تبار منوچهر پادشاه باستانی ایران و برخی نسب آنها را رستم پهلوان اساطیری ایران و گروهی دیگر آنها را از قبیله خزاعه عرب دانسته‌اند و لی بیشتر محققین آنها را از خاندان‌های كهن خراسان می‌دانند كه بعد از سقوط ساسانیان نمایندۀ گروه دهقانان خراسان بودند. حسین،جد مؤسس این سلسله، را جزء اولین دعوت كنندگان نهضت عباسی در خراسان می‌دانند. همچنین حسین بن مصعب پدر طاهر در زمان حكومت منصور عباسی موقعیت و اعتبار زیادی داشته است.(1)

 

تاریخ سیاسی:  

 حكومت طاهریان در سال 205 ه‍.ق توسط طاهربن حسین ملقب به ذوالیمینین تأسیس شد و  تا سال 259 دوام داشت.

طاهر بن حسین در سال (181 ه‍.ق) از جانب علی بن عیسی، و الی خراسان، به حكومت پوشنگ منصوب شد.(2) برخورد شدید او با خوارج و حمزة بن عبدالله خارجی و نیز همراهی او با هرثمه برای نبرد با رافع بن لیث به دستور هارون الرشید باعث انتخاب طاهر به فرماندهی سپاه مأمون شد. او درسال 195 ه‍.ق برای مقابله با علی بن عیسی سردار امین انتخاب شد كه در نبردی در قسطانه نزدیك ری او را شكست داد. در سال 197 ه‍.ق نیز در رأس سپاه مأمون به محاصرۀ یك ساله بغداد پرداخت؛امین را دستگیر و  به قتل رساند. در سال 199 ه‍.ق برای فرونشاندن فتنۀ نصربن شبث خارجی به رقه در شام رفت و تا 204ه‍.ق در آنجا بود. بعد از بازگشت از شام به عنوان رئیس شرطه بغداد انتخاب شد. بالاخره در سال 205ه‍.ق مأمون، ولایت خراسان را به او سپرد و بعدها امارت سیستان، كرمان، قوس، طبرستان، رویان و  ری نیز زیر نظر او بود.اما سال بعد نام مأمون را از خطبه‌ها انداخت و برای او دعا نكرد و حتی در سكه‌ها نیز نام او را ضرب نكرد و نوعی استقلال به هم رساند سرانجام بعد از یكسال و شش ماه حكومت در خراسان در سال 207 ه‍.ق درگذشت.(3)

پس از طاهر،پسرش، عبدالله، از سوی مأمون بر خراسان گماشته شد. او در سال 216 ه‍.ق خوارج خراسان را ریشه­كن كرد و پس از برقراری آرامش نیشابور را مركز حكومت خود قرار داد.

وی از سوی خلفای بعدی،معتصم و  و اثق نیز حمایت گردید. او در خراسان بناهای زیادی ایجاد و  و قف مردم كرد و به توسعۀ كشاورزی و آبیاری و  حفر قنات پرداخت و كتابخانۀ عظیمی نیز در نیشابور بر پا كرد.(4)

پس از درگذشت عبدالله، فرزندش طاهر، از طرف و اثق به حكومت خراسان منصوب شد.در دورۀ او خوارج و عیاران بخش­هایی از قلمرو او را تصرف كردند.(5) در دورۀ زمامداری محمدبن طاهر (228 -259 ه‍.ق) حسن بن زید علوی در طبرستان در سال 251 ه‍.ق خروج كرد و بر اكثر بلاد دیلم و گیلان مستولی شد و  از طرفی یعقوب لیث نیز بعد از ضبط سیستان بخش­هایی از خراسان را تصرف كرد و به هرات لشكر كشید و  و الی محمدبن طاهر را از آنجا بیرون كرده پوشنگ را كه دارالسلطنۀ طاهریان بود تصرف کرد بدین سان قلمرو طاهریان تجزیه شده محمد توسط یعقوب لیث صفاری دستگیر و سرانجام دولت طاهریان را منقرض نمود.(6)

 

اوضاع اجتماعی،اقتصادی و فرهنگی دورۀ طاهریان:

خراسان در این دوره مورد توجه علویان و محل حضور آنها بود كه و رود امام رضا (ع) به این حضور افزود. طاهریان پیرو مذاهب اهل سنت بوده از خلافت عباسی حمایت  و  قیامهای علوی را سركوب می‌كردند.(7)

آنان زبان عربی را پذیرفتند.نثر و  نظم در این دوره عربی است.(8)

تشكیلات اداری طاهریان اقتباسی از خلافت عباسی بود كه نمونه‌ای از دیوانسالاری عهد ساسانی بود.(9).

 

     فرمانروایان طاهری عبارت اند از:

·         طاهر بن حسین معروف به ذوالیمینین

·         طلحه بن طاهر

·         علی بن طاهر

·         عبدالله بن طاهر

·         طاهر بن عبدالله

·         محمد بن طاهر بن عبدالله